Kunstvrienden

Een toevallige ontmoeting bij een KuKuG-expositie en de gevolgen daarvan

Het leven is een cirkel, waarbij het einde terugvoert naar het begin. Daartussenin is niets statisch, maar een stroom tussen ontstaan, vergankelijkheid en nieuw worden – vol indrukken en ervaringen. Kunst is daarbij een essentieel element. Het draagt en verbindt, en dat merkt KuKuG-lid Karl Gerd Geßner tot zijn verbazing vanaf het moment dat hij Halit Umar ontmoet in onze tijdelijke pop-upgalerie in de Nordstraße, waar hij in februari vorig jaar schilderijen tentoonstelt.

Dr. Halit Umar, opgegroeid in Turkije, gepensioneerd patholoog aan het Erasmus Universitair Medisch Centrum in Rotterdam, bracht net een paar dagen vakantie door met zijn vrouw in de buurt van Bocholt. “Toen ik daar door een straat met veel winkels en etalages in het centrum liep”, vertelt hij, “viel mijn oog op een plek waar veel schilderijen werden tentoongesteld. Op dat moment was het alsof een stem me zei dat ik deze galerie moest binnengaan en ze uitvoerig moest bekijken. Het is moeilijk om mijn enthousiasme voor de twee schilderijen ‘Compositie in paars’ en ‘Eruptie’ onder woorden te brengen. Toen ik vol bewondering naar deze schilderijen keek, werd ik overspoeld door ongelooflijke emoties.

Op enige afstand stonden twee mensen te praten. Ik liep naar hen toe en vroeg aarzelend: ‘Weten jullie wie deze schilderijen heeft gemaakt en wat ze waard zijn? De man in de blauwe parka noemde zijn naam en zei dat hij de schilder van deze schilderijen was.

De man in het blauw was Karl Gerd (links op de foto met Halit Umar), die toevallig inviel als toezichthouder. Hij moest afscheid nemen van een schilderij dat mee op reis ging naar Rotterdam. Maar in ruil daarvoor won hij een vriend.

Gedeelde visie

Het was niet alleen de voorliefde voor het schilderij “Eruption” en de twee andere schilderijen die Halit Umar later voor zijn huis kocht, namelijk “Compositie in paars” en “Liefdesverklaring”. De twee mannen, de een 82, de ander 83, voelden meteen een soort zielsverwantschap, ondanks hun heel verschillende levensloop en ondanks het feit dat ze Engels als brugtaal gebruikten om te communiceren. Karl Gerd en zijn vrouw Maria bezochten Halit Umar en zijn vrouw, ze ontmoetten elkaar hier en daar. En toen ontstond het idee voor een gezamenlijk boek. Het moest ‘de gezamenlijke artistieke visie bekronen’ – die van de schilder Karl Gerd Geßner en die van Halit Umar, die al sinds zijn kindertijd fotografeert.

Het plannen en organiseren op afstand, met de bedoeling om er een meertalige uitgave van te maken, was een omvangrijk project. “Alle artikelen, foto’s, vragen en overwegingen gingen heen en weer via e-mail of WhatsApp”, aldus Karl Gerd. “De teksten, die soms met AI in het Duits werden vertaald, waren vaak een ramp. Toen besefte ik dat AI geen ziel heeft.” Zijn vrouw Maria hielp intensief bij het vertalen.

Wat beiden liefhebben

Het resultaat van een jaar intensief samenwerken heet “Art-o-filo”. Een weelderig werk van 210 pagina’s, 30 x 30 centimeter groot, bijna twee kilo zwaar gedrukt op een hoogwaardige papierkwaliteit. “Kunst waar ik van houd” luidt de ondertitel. De omslagafbeelding toont een fragment uit Karl Gerds schilderij “Liebeserklärung” (Liefdesverklaring).

De inhoud omschrijft hij als volgt: fotografie, schilderwerken, tekeningen, beschrijvingen, de natuur en filosofie. Maar eigenlijk is het boek nog veel meer. Het is een document van waarneming, van veelzijdig onderzoek en ontdekking, van menselijke en interculturele ontmoetingen (teksten in het Turks, Duits, Engels en Nederlands). Het is een boek met foto’s, gedichten en korte verhalen, een boek zonder strikte structuur, net zoals veel indrukwekkende dingen je gewoon raken, en juist daarom is het authentiek. Vooral door zijn foto’s is het veelzeggend, zonder opdringerig te zijn.

Fotografie en schilderkunst worden een boek

Een boek over kunst die vrij, onbegrensd en universeel is en elke taal spreekt, aldus Halit Umar in het boek. Hij wil “gebruikmaken van de taal van de schilderkunst en de fotografie”. In het boek, dat ook technische informatie over fotografie bevat, vullen de twee auteurs elkaar uitstekend aan, met name in hun beeldtaal. Het werk van Karl Gerds komt in al zijn diversiteit duidelijk naar voren.
“Van mij”, zegt hij, “vind je schilderijen die ik in onze tentoonstellingen heb laten zien, maar ook nieuwe zoals ‘Der Blaue Kreis’ (De blauwe cirkel) of ‘Hommage für Stephen Hawking’ (Eerbetoon aan Stephen Hawking). En ook tekeningen uit mijn schetsboeken en een terugblik op de jaren waarin ik etsen en linosneden maakte. Bij sommige foto’s van Halit heb ik gedichten of beschouwingen geschreven. De teksten in het boek zijn prachtige filosofische gesprekken.”

Je zou een boek kunnen schrijven de uitgave en toch zou je “Art-o-filo” geen recht doen. Het is een zeer persoonlijk boek dat in woord en beeld de tijd als thema heeft, licht en schaduw, de vergankelijkheid en de oneindigheid, waarvoor de cirkel – die steeds terugkeert in het werk van Karl Gerd – staat. Zo begrepen is het een werk over het leven, een levenswerk – ook voor buitenstaanders om door te bladeren, te bekijken, te herkennen, erover na te denken en van te genieten.

Joachim Freund

Wie interesse heeft in het boek, kan contact opnemen met Karl Gerd Geßner, tel. 02871/12881.